Wprowadzenie. Dywersyfikacja produkcji rolniczej poprzez uprawę roślin niszowych stanowi istotną strategię zwiększania rentowności, zrównoważonego rozwoju oraz odporności rolnictwa Ukrainy na
zmiany klimatu. Pomimo rosnącego zainteresowania, efektywność ekonomiczna uprawy roślin niszowych pozostaje niewystarczająco zbadana. Celem niniejszego badania jest ocena wyników ekonomicznych wybranych roślin niszowych – sorga cukrowego, sorga ziarnowego, lawendy wąskolistnej, lawendy mieszańcowej oraz hyzopu lekarskiego – w warunkach Południowego Stepu Ukrainy.
Wyniki i wnioski. Badanie oparto na danych produkcyjnych i finansowych Ośrodka DydaktycznoNaukowo-Doświadczalnego Mykołajowskiego Narodowego Uniwersytetu Agrarnego za 2024 rok. Sorgo cukrowe i sorgo ziarnowe charakteryzowały się stabilnymi plonami na poziomie 3,5 ÷ 3,7 t/ha oraz wysoką rentownością wynoszącą 122 ÷ 125 %, co wynikało z niskich kosztów produkcji i stabilnego popytu ze strony  sektora bioenergetycznego i spożywczego, choć zysk netto na hektar pozostawał umiarkowany. Rośliny olejkodajne generowały znacznie wyższe przychody brutto. Lawenda wąskolistna oraz lawenda mieszańcowa  osiągały plony 5,7 ÷ 6,5 t/ha, przy przychodach brutto przekraczających 250 000 UAH/ha oraz rentowności na poziomie 53,5 ÷ 59 %, mimo wyższych nakładów inwestycyjnych. Najwyższą efektywność  ekonomiczną wykazywał hyzop lekarski, którego rentowność sięgała 150% dzięki niskim kosztom uprawy i wysokiej wartości rynkowej olejku eterycznego. Uzyskane wyniki potwierdzają, że rośliny niszowe są  ekonomicznie opłacalne i stanowią perspektywiczny kierunek dywersyfikacji produkcji rolniczej na Ukrainie. Uprawa roślin olejkodajnych, zwłaszcza lawendy i hyzopu, zapewnia wysoką wartość dodaną i  potencjał eksportowy, natomiast sorgo gwarantuje stabilność finansową. Długoterminową rentowność można zwiększyć poprzez wykorzystanie własnego materiału nasadzeniowego, rozszerzenie powierzchni  upraw oraz rozwój infrastruktury przetwórczej.