Wprowadzenie. Zrównoważone zarządzanie glebą stanowi kluczowy czynnik gwarantujący stabilną produkcję roślinną w obliczu wyzwań współczesnego rolnictwa. W niniejszym badaniu oceniono wpływ
systemów uprawy pierwotnej na wzrost, plonowanie i jakość roślin oleistych, zbóż i roślin strączkowych w warunkach zmian klimatu i intensyfikacji produkcji rolnej. Trzyletnie doświadczenie polowe (2021 ÷ 2024) przeprowadzono w układzie dwuczynnikowym z trzema powtórzeniami, porównując cztery technologie uprawy roli – tradycyjną, minimalną, pasową i bezorkową – w sześciu uprawach. W badaniu oceniono również potencjał tych systemów w zakresie ograniczenia nakładów energetycznych oraz zachowania wilgotności gleby w warunkach zmiennej zmienności klimatycznej.
Wyniki i wnioski. Uprawa pasowa i minimalna stworzyły korzystniejsze warunki wilgotności i napowietrzenia w warstwie ornej, poprawiając wzrost roślin i plonowanie. Uprawa pasowa (strip-till) zwiększyła  wysokość roślin, powierzchnię liści i plon pszenicy ozimej (5,82 t/ha) i rzepaku ozimego (3,46 t/ha). Uprawa bezorkowa okazała się najskuteczniejsza w przypadku słonecznika, maksymalizując powierzchnię liści i masę nasion w warunkach suchych. Rośliny strączkowe najlepiej reagowały na uprawę minimalną, osiągając wyższą masę tysiąca nasion i plony grochu i ciecierzycy. Sorgo ziarniste wykazało stabilną wydajność  we wszystkich systemach. Uprawa pasowa i bezorkowa również poprawiły jakość ziarna i oleju. Technologie te zmniejszają zużycie paliwa oraz sprzyjają zachowaniu wilgotności gleby, zapewniając stabilną  produkcję przy niższych nakładach energetycznych. Ogólnie rzecz biorąc, adaptacyjne systemy uprawy znacznie poprawiają wydajność i jakość upraw; uprawa pasowa jest optymalna dla upraw ozimych, uprawa bezorkowa dla słonecznika, a uprawa minimalna dla roślin strączkowych.