Wprowadzenie. Celem badań było określenie wpływu instytucjonalnych mechanizmów wsparcia finansowego i modeli organizacyjnych na odporność i długoterminową efektywność finansową drobnej hodowli zwierząt gospodarskich. Metodologia badań opierała się na analizie porównawczej danych statystycznych dotyczących dynamiki cen skupu mleka i mięsa, wielkości i kierunku dopłat, a także instytucjonalnych mechanizmów wsparcia produkcji zwierzęcej.
Wyniki i wnioski. W efekcie ustalono, że ceny skupu mleka we Francji wzrosły z 1,20 do 1,28 euro za litr, w Grecji – z 1,10 do 1,18 euro za litr, a w Hiszpanii – z 1,05 do 1,12 euro za litr, podczas gdy ceny mięsa w Bułgarii wzrosły z 4,80 do 5,80 euro za kilogram, w Grecji – z 5,50 do 6,30 euro za kilogram, a we Francji – z 6,00 do 6,80 euro za kilogram. Analiza subsydiów wykazała, że w Albanii ich poziom wynosił 500 ÷ 700 EUR na gospodarstwo rocznie i miał efekt kompensacyjny, w Bułgarii – 1200 ÷ 1500 EUR ze skutkiem redukcji kosztów, w Grecji – 2000 ÷ 2500 EUR ukierunkowane na modernizację, we Francji – 3500 ÷ 4000 EUR ze szczególnym uwzględnieniem produkcji ekologicznej, w Hiszpanii – 2800 ÷ 3200 EUR z funkcją ubezpieczenia od ryzyka. Stwierdzono, że kompleksowe wsparcie uwzględniające warunki rynkowe zwiększyło stabilność dochodów drobnych producentów, a połączenie hodowli zwierząt z agroturystyką i praktykami ekologicznymi zapewniło dywersyfikację źródeł dochodów, wzmocniło spójność społeczną i stworzyło warunki dla zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Uzyskane wyniki mogą zostać wykorzystane przez władze państwowe, instytucje badawcze i społeczności lokalne przy opracowywaniu programów wsparcia finansowego i poprawie efektywności drobnej hodowli zwierząt.