Wprowadzenie. Celem niniejszego badania jest analiza wpływu wdrożenia zautomatyzowanych systemów kontroli jakości na efektywność ekonomiczną przedsiębiorstw z sektora spożywczego. Ramy metodologiczne łączą kompleksową analizę aspektów produkcyjnych, technologicznych i ekonomicznych wdrażania rozwiązań zautomatyzowanych, w tym elementów sztucznej inteligencji, wizji  maszynowej, systemów sensorycznych oraz integracji z platformami cyfrowymi. Szczególną uwagę poświęcono doświadczeniom Azersun Holding (Azerbejdżan) i Myronivsky Hliboproduct (Ukraina).
Wyniki i wnioski. W Azersun wdrożenie korporacyjnej platformy cyfrowej objęło ponad 30 przedsiębiorstw, w tym dwa zakłady spożywcze i sieci handlowe, umożliwiając scentralizowane zarządzanie i poprawę  dokładności planowania. Przychody firmy wzrosły z 1003 mln do 1810 mln manatów w latach 2019 ÷ 2023. Firma Myronivsky Hliboproduct wdrożyła wirtualnego technologa opartego na sztucznej inteligencji  oraz zautomatyzowaną chłodnię o pojemności 20 300 palet z cyfrowym zarządzaniem, co pozwoliło obniżyć koszty energii o 30 % i poprawić dokładność kontroli temperatury. Przychody firmy wzrosły z 2056 mln  do 3046 mln dolarów w latach 2019 ÷ 2024, pomimo kryzysów, takich jak pandemia i konflikt zbrojny. Wyniki potwierdzają, że wdrożenie zautomatyzowanych systemów kontroli jakości przekształca system  zapewnienia jakości z selektywnego i retrospektywnego w ciągły i prewencyjny, zwiększając efektywność zarządzania, zmniejszając liczbę usterek i wzmacniając zaufanie partnerów międzynarodowych. Praktyczne znaczenie tych badań leży w ich przydatności dla producentów żywności, inżynierów procesowych i menedżerów w zakresie wyboru i wdrażania efektywnych rozwiązań z zakresu zautomatyzowanej kontroli jakości  w celu zwiększenia konkurencyjności i zgodności z międzynarodowymi standardami.