Wprowadzenie. Celem niniejszego badania była ocena nawyków żywieniowych i zachowań związanych ze stylem życia oraz czynników społeczno-demograficznych osób zdiagnozowanych z nadciśnieniem tętniczym w Kosowie. Przeprowadzono badanie przekrojowe wśród pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Dane zebrano za pomocą ustrukturyzowanych kwestionariuszy, obejmujących informacje socjodemograficzne, dietetyczne i dotyczące stylu życia. Dane antropometryczne wykorzystano do obliczenia wskaźnika masy ciała (BMI). Analizy statystyczne przeprowadzono z wykorzystaniem programu  OriginPro 2024, stosując test chi-kwadrat, test U Manna-Whitneya oraz test Kruskala-Wallisa (p < 0,05). Większość pacjentów z nadciśnieniem tętniczym była w wieku 61 ÷ 80 lat (49 %) i miała niskie wykształcenie (63 % z wykształceniem podstawowym). Podział płci był zrównoważony (51 % mężczyzn, 49 % kobiet). Nadwaga (54 %) i otyłość w badanej grupie (33 %) były zjawiskiem powszechnym.
Wyniki i wnioski. Większość pacjentów miała umiarkowane (34 %) lub wysokie (48 %) spożycie soli w diecie, a tylko 35 % zgłosiło zmianę diety po zdiagnozowaniu nadciśnienia tętniczego. Częstość palenia była niska (11 %), ale brak aktywności fizycznej zaobserwowano u 49 % pacjentów. Większość osób spożywała warzywa (77 %) i owoce (78 %) codziennie, ale spożycie żywności typu fast food (62 % tygodniowo),  słodyczy (81 % tygodniowo) i przetworzonego mięsa (66 % tygodniowo) było również wysokie. Spożycie kawy było znaczące, 51 pacjentów wypijało dwie filiżanki dziennie. Znaczna liczba pacjentów (34 %) miała również cukrzycę, podczas gdy 13 % miało choroby sercowo-naczyniowe, a 22 % chorobę zwyrodnieniową stawów. Dodatkowo, 68 % zgłosiło historię rodzinną chorób serca. Zaobserwowano statystycznie istotne powiązania (p < 0,0001) między nadciśnieniem tętniczym a wiekiem, poziomem wykształcenia, BMI, aktywnością fizyczną, dochodami, zawodem, paleniem tytoniu, chorobami współistniejącymi, spożyciem soli i  historią rodzinną chorób serca. Pomimo odpowiedniego spożycia owoców i warzyw, wysokie spożycie soli, niezdrowe nawyki żywieniowe i siedzący tryb życia nadal dominują wśród pacjentów z nadciśnieniem  tętniczym w Kosowie. Pilnie potrzebne są programy zdrowia publicznego promujące ograniczenie spożycia soli, zbilansowane odżywianie i aktywność fizyczną. Badanie jest ograniczone małą liczebnością próby,  jednoośrodkowym projektem i opieraniem się na danych zgłaszanych przez samych uczestników.