Wprowadzenie. Wysokooleinowe hybrydy słonecznika mają strategiczne znaczenie dla zapewnienia zarówno wysokiego plonu, jak i doskonałej jakości oleju, szczególnie w coraz bardziej suchych warunkach południowego stepu Ukrainy. Optymalizacja parametrów siewu – zwłaszcza rozstawy rzędów i gęstości roślin – odgrywa kluczową rolę w zwiększaniu produktywności, efektywności wykorzystania zasobów oraz zdolności adaptacyjnych upraw. Jednak interakcja między genotypem a przestrzenną konfiguracją siewu pozostaje niewystarczająco zbadana w warunkach zmiennego klimatu. Celem badań było określenie optymalnego modelu siewu dla wysokooleinowych hybryd słonecznika poprzez integrację plonowania, wskaźników jakości nasion oraz zdolności adaptacyjnych do środowiska. Doświadczenia polowe prowadzono w latach 2019 ÷ 2021 na glebach czarnoziemnych południowych, stosując wieloczynnikowy układ badań obejmujący siedem hybryd, cztery rozstawy rzędów (15 ÷ 70 cm) oraz sześć poziomów obsady roślin (35 ÷ 60 tys. roślin/ha).
Wyniki i wnioski. Uzyskane wyniki wykazały, że kształtowanie plonu było istotnie uzależnione od interakcji między genotypem hybrydy a parametrami siewu. Średnie plony mieściły się w zakresie od 2,36 do 2,85 t/ha, przy czym najwyższą produktywność osiągnięto przy rozstawie rzędów 30 ÷ 45 cm oraz obsadzie 45 ÷ 50 tys. roślin/ha. Zmniejszenie rozstawy rzędów z 70 do 45 ÷ 30 cm zwiększało plon o 12 ÷ 18 %, natomiast nadmierna gęstość (55 ÷ 60 tys. roślin/ha) obniżała produktywność pojedynczej rośliny. Zawartość oleju wahała się od 48,9 do 51,6 %, natomiast zawartość kwasu oleinowego pozostawała stabilna (74,4 ÷ 90,8 %), co wskazuje na silną kontrolę genetyczną tej cechy. Optymalne konfiguracje sprzyjały lepszemu zatrzymywaniu wilgoci w glebie oraz ograniczały stres suszy, zapewniając stabilne plonowanie w zróżnicowanych warunkach pogodowych. Zintegrowany model siewu – łączący określone hybrydy z rozstawą rzędów 30 ÷ 45 cm oraz obsadą 45 ÷ 50 tys. roślin/ha – stanowi praktyczne i zasobooszczędne rozwiązanie umożliwiające maksymalizację plonu przy jednoczesnym utrzymaniu wysokiej jakości nasion w warunkach południowego stepu Ukrainy.