Wprowadzenie. Celem niniejszego badania była analiza doświadczeń w zakresie zarządzania zasobami ludzkimi w przedsiębiorstwach Unii Europejskiej oraz opracowanie rekomendacji mających na celu poprawę odporności agrobiznesu na Ukrainie. Metodologia badań opierała się na analizie porównawczej danych pierwotnych (ankiety pracownicze i wywiady z menedżerami przeprowadzone w latach 2023 ÷ 2024) i źródeł wtórnych (sprawozdania finansowe i kluczowe wskaźniki efektywności z lat 2022 ÷ 2024) trzech przedsiębiorstw rolnych – BioHof, AgroNova i DLG Group – z adaptacją wyników do warunków ukraińskich.
Wyniki i wnioski. Wyniki badania pokazały, że strategiczne zarządzanie zasobami ludzkimi odegrało decydującą rolę w zapewnieniu odporności agrobiznesu na wyzwania zewnętrzne, takie jak zmiana klimatu i niestabilność gospodarcza, co potwierdza analiza doświadczeń międzynarodowych. W BioHof wprowadzenie miesięcznych premii w wysokości 50 euro zwiększyło motywację pracowników z 50 % do 75 % i zmniejszyło rotację personelu z 25 % do prognozowanych 12,5 %, umożliwiając małemu przedsiębiorstwu częściowe zrekompensowanie strat poniesionych w wyniku suszy w 2023 roku, kiedy to plony warzyw spadły z 25 do 20 ton z hektara. AgroNova przeszkoliła 10 pracowników w zakresie obsługi dronów, zwiększając wydajność z 4,8 do 5,2 ton z hektara na obszarze 50 ha, a elastyczny harmonogram pracy obniżył koszty osobowe o 8 %, pomagając średniej wielkości gospodarstwu przetrwać powodzie i wahania cen. Grupa DLG zainwestowała 2 miliony koron w szkolenia 300 pracowników, co pozwoliło na zwiększenie wydajności z 6 do 6,5 tony na hektar na obszarze 50 000 ha i skrócenie przestojów logistycznych o 15 % w okresie wysokiej wilgotności w 2023 roku. Wyniki te miały szczególne znaczenie dla Ukrainy, ponieważ w 2023 roku sektor rolny zatrudniał 2,5 miliona osób, a rotacja kadr sięgała 20 ÷ 30 % z powodu sezonowości, niskich dochodów, wojny i anomalii klimatycznych. Na podstawie przeprowadzonej analizy opracowano praktyczne rekomendacje dla ukraińskich producentów rolnych, w tym wdrożenie elastycznych harmonogramów pracy, premii motywacyjnych i programów przekwalifikowania, które mogłyby przyczynić się do stabilności poprzez optymalizację zasobów i poprawę wydajności.